استان قم دارای مساحتی حدود ۱۴۶۳۱ کیلومتر مربع بر اساس آخرین تقسیمات کشوری در سال ۱۳۷۵، به مرکزیت قم دارای یک شهرستان و یک شهر به نام قم بوده‌است که پس از آن پنج سکونتگاه بنام جعفریه (گازران سابق)، کهک، قنوات (حاجی آباد لک‌های سابق)، سلفچگان و دستجرد تبدیل به شهر شده‌اند. در سال ۱۳۷۵ جعفریه داری ۵۴۰۴ نفر و کهک ۲۴۴۸ نفر، قنوات ۶۶۷۵ نفر و دستجرد ۱۰۹۴ نفر جمعیت داشته‌اند. با توجه به منابع متعدد تاریخی موضوع استقلال استانی قم به اواخر قرن دوم هجری باز می گردد. قم تا اواخر قرن دوم هجري تابع اصفهان بود و حاكم مستقلي نداشت. در زمان هارون الرشيد از اصفهان (که شامل چندین استان فعلی کشور بود) جدا شد. این موضوع به علت تعارض مذهبی و سیاسی با حاکمیت مرکزی و عدم پرداخت خراج به آن حکام بود(منبع:کتاب دوره شکل گیری تشیع دوازده امامی نویسنده:Andrew J.Newmanترجمه:موسسه شیعه شناسی) با وجود قدمت, موقعیت مهم جغرافیایی و اهمیت این شهر, به علت تعارض مستمر با حاکمیت مرکزی حتی در تاریخ معاصر تا قبل از پیروزی انقلاب ایران در هر دوره سعی شده بگونه از اهمیت آن بکاهند. در زمان سلطنت پهلوی این امر بشکل توجه بیش از حد به شهرهای همجوار آن مثل اراک و ساوه صورت پذیرفت.

جغرافیا:

به طور متوسط استان قم ۹۳۰ متر بالاتر از سطح دریا قرار دارد.حدود یک چهارم از مساحت استان را مناطق کوهستانى و کوهپايه اى تشکيل می‌دهد و باقی دشت می‏باشد. با توجه به تفاوت زياد ارتفاع ( از ۸۰۰ تا ۳۳۳۰ متر ) استان قم آب و هوای متفاوتی ( از اقلیم کویری و خشک گرفته تا معتدل و کوهستانى و آب و هوای نیمه بیابانی ) دارد.

تقسیمات کشوری:

مرکزی بخش مرکزی تهران سمنان اصفهان جعفرآباد خلجستان سلفچگان کهک قم استان قم (شهرستان قم) دریاچه نمک

استان قم درقالب ۱ شهرستان دارای ۵ بخش، ۱۰ دهستان و شامل:

۶ شهر و ۳۶۳ آبادی دارای سکنه‌است.

شهرستان قم:

• بخش‌ها:
• بخش مرکزی، جعفرآباد، خلجستان، کهک و سلفچگان.

شهرها:

قم، جعفریه، دستجرد، سلفچگان، قنوات و کهک.

جمعیت و مردم :

جمعیت شهرستان قم در سال ۱۳۸۵ برابر با ۹۵۹٬۸۵۲ نفر بوده‌است که ۱۶/۹۱ درصد آن در نقاط شهری ساکن می‌باشد. نسبت جنسی ۱۰۵ مرد به ازای ۱۰۰ زن . بعد متوسط خانواده ۴/۷۴ نفر می‌باشد که در نقاط شهری ۴/۷۹ نفر در نقاط روستائی ۴/۲۵ نفر می‌باشد. ۹۹/۷۶ درصد جمعیّت شهرستان مسلمان و مابقی را پیروان دیگر ادیان الهی تشکیل می‌دهند. این استان به عنوان یک استان مهاجرپذیر مطرح است.

موقعیت اقتصادی:

قدمت صنعت در این استان به سال ۱۶۰ هجری قمری باز می‌گردد. پایه اقتصاد استان قم بر كشاورزی، دامداری و صنعت(صنایع دستی و ماشینی) استوار گردیده‌است . در زمینه صنعت، این استان با توجه به امكاناتی كه در سالهای اخیر در آن به وجود آمده‌است و بین دو قطب صنایع مونتاژی و وابسته در تهران و صنایع نسبتاً بنیادی در اصفهان قرار گرفته، به محل فعالیت صنعتگران در رشته‌های میانی و معدنی تبدیل شده‌است. پایه صنعت در قم را صنایع كانی غیرفلزی تشكیل می‌دهد.